Việt Nam cần xây dựng trung tâm logistics

Logistics được du nhập vào VN khoảng 20 năm nay. Mặc dù thu nhập từ logistics hiện đang còn thấp khoảng 2-4% GDP/năm (số còn lại khoảng 80% nằm trong tay các công ty đa quốc gia nước ngoài). Nhưng logistics có tốc tăng trưởng khá nhanh 20-25%/năm. Đây là ngành có vai trò không thể thiếu trong sản xuất, lưu thông và phân phối trên thế giới, đồng thời cũng là động lực thúc đẩy cảng biển, kinh tế biển phát triển hài hòa và bền vững, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế xã hội của một quốc gia. Hoạt động logistics chiếm từ 10-15% GDP/năm tại các quốc gia phát triển châu Âu, Bắc Mỹ và châu Á–Thái Bình Dương.

Xu hướng phát triển logistics trong thế kỷ này là toàn cầu hóa trên cơ sở ứng dụng CNTT hiện đại, thương mại điện tử, sử dụng rộng rãi phương pháp quản lý logistics kéo (pull) để thay thế dần phương pháp đẩy (push) truyền thống (theo quan điểm quản lý hậu cận) nhằm mục tiêu là tạo giá trị gia tăng để hạ giá thành vận tải và mở rộng việc thuê dịch vụ từ những công ty logistics chuyên nghiệp. Trong tình hình kinh tế thế giới bị khủng hoảng chưa có dấu hiệu hồi phục và kinh tế vĩ mô của đất nước đang gặp khó khăn từ nguy cơ lạm phát, thì việc cân nhắc giữa thời cơ thuận lợi và thách thức khó khăn để phát triển một ngành kinh tế mới là việc làm cẩn trọng. Do đó chúng ta nên xem xét đến những yếu tố này trước khi đưa ra quyết định nào đó liên quan. Thời cơ Tuy thời cơ và thách thức đan xen nhau trong quá trình phát triển. Nhưng yếu tố cơ bản về thời cơ và thuận lợi luôn đứng về phía logistics VN. Ngoài xu hướng tiếp tục mở rộng ngành logistics thế giới ra toàn cầu, thì VN là thị trường được quan tâm và là mảnh đất màu mỡ để phát triển logistics những thập niên đến.


Phát triển container dự kiến đạt 17%/năm và kim ngạch xuất khẩu quốc gia được nâng lên đến 500 tỷ USD vào những năm tới. Song song, giá thành vận tải biển được hạ ngang bằng với mặt bằng thế giới (chi phí vận tải hiện nay chiếm từ 40-60% toàn bộ chi phí logistics của VN), ổn định và xây dựng logistics thành một ngành quan trọng ở VN, có mức đóng góp 15% GDP quốc gia/năm. Thách thức Mặc dù, VN đã có từ 1000-1200 DN kinh doanh logistics (nhiều hơn Singapore và Thái Lan) nhưng chỉ có 80% DN có vốn đăng ký từ 1-1,5 tỷ đồng, một con số quá khiêm tốn nói lên sự yếu kém về vốn liếng cũng như lý giải vì sao trên sân nhà mà VN chỉ mới chiếm 20-25% thị phần logistics. Từ đó, cần nhìn nhận là hoạt động logistics VN rất manh mún, nhỏ lẻ, mạnh ai nấy lo, thiếu sự liên kết đồng bộ mang tính chuyên nghiệp, nên chỉ giới hạn ở việc cung cấp những dịch vụ, như: giao nhận, lưu kho bãi, kiểm đếm, làm thủ tục thông quan, vận tải đường ngắn… nói cách khác là làm thuê, thầu gia công lại logistics 3PL cho nước ngoài. Mặt khác do kết cấu hạ tầng giao thông vừa mới được đầu tư nâng cấp hoặc làm mới, chưa đáp ứng đủ nhu cầu, cũng như cơ chế, chính sách và hành lang pháp lý vẫn chưa thông thoáng đang chờ sự tháo gỡ từ tầm vĩ mô. Đương nhiên, cũng gây nhiều khó khăn khi thực thi, trong lúc tiềm năng đang còn lớn chưa khai thác hết. Tuy nhiên, nếu kéo dài tình trạng này sẽ bất lợi cho việc phát triển cảng biển VN, ảnh hưởng đến ngành kinh tế biển. Biện pháp khả thi chính là tiếp tục đầu tư theo khả năng và hoàn cảnh cho phép với sự dung hòa lợi ích Nhà nước và những DN làm logistics ở VN để xây dựng hệ thống trung tâm logistics trên những địa bàn cần thiết nhằm hỗ trợ cho logistics đứng vững và đi lên hội nhập.